Labetik atera berriak

Labetik atera berriak sailak liburu berriak ekarriko ditu lehen lerrora. Egileak berak kontatuko digu liburuaren funtsa; nolatan idatzi duen eta zergatik irakurri beharko genukeen liburua. Labur, zuzen eta bero-bero. Juan Garziarekin hasi dugu saila. 

Etxe bat Huksaviken, Uxue Juarez (Balea Zuria, 2025)

Uxue Juarez Gaztelu (Iruñea, 1981) irakaslea eta idazlea da, irrika eta ohiko ikusmiretatik at dagoen horren bilatzaile nekaezina. Haur eta gazte literatura landu du, gaztelaniaz hainbat poesia liburu argitaratu ditu, eta helduentzako bere azken lana euskaraz eman du argitara: Etxe bat Huksaviken (Balea Zuria, 2025).

Poesia liburu honetan nahiz eta bertzeak bertze, dolua eta suizidioa landu, Uxuek ihes egiten die gai hauek literaturan landu ohi diren ohiko intentsitate eta agerikotasunei. Horretarako, elefante gizona, balea ama eta balekumea bezalako pertsonaiak eraikitzen ditu, eta azken bien bidaia abisala abiapuntu hartuta, gai korapilatsu eta konplexuak, tartean galera, mina, bizitza eta heriotza, xamurtasunez eta unibertso propio eta berezi batetik jorratzen. Liburua sendoa da: iruditeria handikoa, arkitektura zainduaz eraikia, eta ahots poetiko bakar batez idatzia. Euskal poesiagintzako rara avis bat da Uxue Juarez, eta Etxe bat Huksaviken ireki berri duen bere bide berriaren erakusgarri argiena.

“Bertsolaritza poesia modu bat da”

Errekondoan hartu nau Oihanak Aranak (Eskoriatza, 2001), etxaurre zuri-urdinean, eguzki egun batez. Idazlea eta bertsolaria da; “gaur gaurkoz, hurrenkera horretan”. Ezin adiago entzun diot kontatzeko zuen guztia. Grabazioak zaldien trosta harrapatu du zenbait unetan. Bada denboratxo bat aurrekoengandik ez ezik ondorengoengandik ere asko ikasten ari naizela.

JULEN GABIRIAREKIN BERBETAN JOE SACCOREN PALESTINARI BURUZKO KOMIKIAK AITZAKIATZAT HARTUTA

Urtarrilaren 29an Bilboko Zirika herri-gunea liburu-dendan aurkeztu zituen Julen Gabiria itzultzaileak Joe Saccoren Palestinari buruzko hiru komikiak: Palestina, Gazako oin-oharrak eta Gerra Gazan. Palestinarren aurkako genozidioa eten ez den honetan, Galdakaoko Elexalde auzoan berarekin elkartu eta berba egin genuen Palestinaz, Saccoz eta honen obra euskarara ekartzeaz.

NERABEEI ENTZUTEN… ETA IRAKURTZEN

Oraindik nerebea al zara edo utzi diozu nerabe izateari? Agian erantzuna ez da hain argia, nerabezaroa bera zer den pentsatzen jartzen bagara. Izan ere, gaiak hamaika erpin dauzka eta hamaika galdera pizten ditu. Ikuspegi kronologikoki batetik, adibidez, ze adin tarteri dagokio?; biologikoki, zeintzuk dira gorputzean eragiten dituen aldaketak?; edota, nola deskribatu, psikologiaren alorrean, nerabezaroaren ezaugarriak? Are gehiago, garaiaren eta kulturaren arabera, askotarikoak izan dira bizitzaren etapak egituratzeko moduak… Zenbat nerabezaro daude nerabezaroaren barruan?

MISTER ELEIZEGIREN ITZALPEAN

 Altzoko Handiaren figurak urte luzez piztu ditu euskal iruditerian era askotako hurbilketak, hala nola, historikoak, literarioak, zinematografikoak, akademikoak zein herrikoiak. Haren itzal luzean, belaunaldi askok aurkitu dute tamaina fisikoaz haragoko sinbolismo bat, desberdintasunarena, bazterrean geratzearena, ikusgarritasunaren eta ikusiezintasunaren arteko talkarena, alegia.

Baina badira lan batzuk, hain zuzen ere, pertsonaia historiko horren hezur-haragizko dimentsioa baino gehiago, haren inguruan eraikitako mitoari, metaforari eta ispilu-izaerari erreparatzen diotenak.

“Poesia espeleologia egitea da eta narrazioa landa zabalean ibiltzea.”

Teresa Colom i Pich (La Seu d’Urgell, 1973) andorratar idazlea da. Ekonomia Zientzietan lizentziaduna, urte luzez zenbakien eta kalkuluaren munduan jardun zuen, idazketari erabat eman aurretik.

Katalanez idazten du, eta Andorrako literatura garaikideko ahots berezienetako eta sendoenetakoa da. Literaturaren esparruan 2000. urtean agertu zen indarrez, Andorrako Gobernuak antolatutako Miquel Martí i Pol Poesia Saria eta Grandalla Saria irabazi zituenean. Aitorpen horien ondoren, Com mesos de juny (Edicions del Diari d'Andorra, 2001) argitaratu zuen, bere lehen poema-liburua, eta horrekin hasi zuen obra poetiko jarraitu eta trinkoa.

«Rebista ulertzen dugu artea erakusteko beste espazio baten moduan».

Elena Olave eta Jone Erzillarekin elkartu gara Bilbon Isla #1 Love aldizkariari buruz hitz egiteko. Uda aurretik aurkeztu zuten lehen zenbakia, eta elkarrizketa hau egiteko unean bigarrena izango dena ari dira prestatzen. Proiektuaren bultzatzaileek belaunaldi bereko hainbat artista saretu dituzte aldizkariaren edukiak osatzeko, eta Maria Gascon-i eman diote aldizkariaren estetika -eta harekin bat eginez datorren oparia- diseinatzeko ardura. Bere argazkiekin batera, Irantzu Yaldebere, Adrian Campos eta Maider Gonzalorenak datoz.

Aldizkariak funtsean artearentzako erakusleihoak berrasmatu eta zabaldu nahi dituen arren, ez da arteaz bakarrik ari, edo ez modu hertsian: osatu gabe geratu ohi zaizkien arteari buruzko elkarrizketak jarraitu nahi izan dituzte bertan, eta kritikaren ikuspegia zabaldu kronikaren hibridatzean. Artea eta beste diziplina batzuen arteko zubiak zabaltzen ditu Islak; haien artean, literatura.

Aldizkariaren aurkezpenei buruz solasean aritu gara lehenik: Anti- liburu-dendan eta Iruñeko Matalaz espazioan Egun Motelak eta Plazeratu kolektiboekin egin dituzte udaberrian. Elena Olave eta Jone Erzilla bultzatzaileek sortu dute zerotik proiektuari dagokion guztia, eta beren gain hartu dute zabalkundea ere: Anti- bera, Karrikiri, Katakrak, Kaxilda... Lan karga horrek suposatzen duen erronkaz eta irakaspenaz mintzo dira etengabe, pasio handiz. Ez da ohikoa paperean euskara hutsezko aldizkari berriak sortzea, are gutxiago estetika zaindu batekin, eta dagoeneko bigarren zenbakiak berrikuntzak izango dituela aurreratu dute.

«Idatzi nahi duzun moduan idazteko gai izatea, hori da idazle batentzat lorpenik handiena»

Nafarroako Gobernuko itzultzaile bezala erretiroa hartu duenetik, idazteko gogoa apur bat baretu eta irakurzaletasuna suspertu egin zaiola kontatu digunean ez gara harritu. Umetan irakurle apasionatua zen; eta gaztetan irakurle suhartua bilakatu zen, baina beti izan da oso irakurle diziplinatua. Julio Cortazar eta Jose Saramago moduko idazleen itzultzaile izateaz gain, Jon Alonso (Iruñea, 1958) idazle profesionala izan da 37 urte zituenetik, eta denbora guzti horretan, oso profesionaltasun handiko idazlea dela frogatu du, bereziki, euskal literaturan tradizio urriena duen generoan: nobelagintzan. Nobeletan beharrezkoa den ingenieritza lanetan trebetasuna erakutsi du, irakurleen interesa mantentzeko gaitasuna, eta euskal gizartea bere injustizia eta ustelkeri guztiekin errebelatzeko zorroztasuna. Humanista guztiek bezala, misantropoaren zorroztasunarekin behatzen du errealitatea, eta gizatasunez epaitzen humanitatea. Bere liburuetan halako espiritu errebelde bat toopatuko beti irakurlea, amore ematearen tentazioari umorez erantzuten diona, eta zinismoari, esperantzaz.