ELKARRIZKETA Christiane Dunoyerekin
Christiane Dunoyer aostarra, antropologoa, idazlea eta dokumentalgilea da, bai eta Aosta Aranean dagoen Centre d'Études francoprovençales René Willien izeneko ikergunearen zuzendaria ere. "Rene Willien" izena, berriz, Aostako idazlea, alpinista, argazkilaria, kultur-eragilea eta II. Mundu Gerran Erresistentziako kidea izan zenari zor zaio. 1916an Aostan jaio eta bertan hil zen 1979an. Frankoproventzar kultura eta hizkuntzei buruzko ikerketak sustatzen dituen aipatu erakundeak Saint-Nicolas herrixkan du egoitza gaur.
Nork dauka harrizko bihotza?
Karmele Jaiok joan den urtearen bukaeran Harrizko bihotza (Elkar) liburua plazaratu zuen. Abezedario batetik tiraka Atik Zra sailkatu ditu hainbat hitz taupaden alfabeto bat osatu duen arte. Hilabete batzuk pasa ostean, dagoeneko, gaztelaniazko bertsioa dago merkatuan: Corazon de piedra
NOTA SOLTEAK UDARA HASIERAN
eta arrastaka ibiltzen gaitun
larrua nola urratu,
bidea nola erratu.
TERE IRASTORTZA
BADAUDE beraien hitzen arrabotsa baino aditzeko gai ez direnak.
Entzuten ez dakien horrek bizitzari (zuri, bere buruari) azalkeria batetik begiratuko dio beti.
*
PERIFERIA da nire aberri bakarra.
«Poesia idazteari lotzen denak ere badu oharkabean bere burua osatzeko behar gisako bat»
Erroak Auritzen dituen eta Donostian bizi den euskal idazle eta poeta da. Kulturgintzan betidanik murgildua, hainbat ekimen eta elkarteren sustatzaile eta partaide izan da: Ez Dok Amairu, Aranzadi, Nafarroako Ikastolak, hainbat euskara elkarte, Bilboko Kafe Antzokia, Oteiza Fundazioa… Sorkuntzari dagokionez, literatura da bere eremu nagusia: saiakera, narrazioa eta, bereziki, poesia.
IRAKURTZEKO AITZAKIAZ HARAGO, HOBETO ENTZUTEKO ALDARRIKAPENA
Erlojuak ordua jo du, eta parte-hartzaile batzuk eserita itxaroten ari dira dagoeneko. Zenbaitzuk gaurko saioko liburua aldamenean duten pertsonarekin komentatzen hasten diren bitartean, beste batzuk, berriz, oraindik eseritzeke edo atetik herabeki azaltzen dira. Gela epeltzen doa emeki, taldeko gogoa bezala. Talde oro desberdinak dira euren artean, eta, ondorioz, talde bakoitzean dinamika ezberdinak sortzen dira, hura osatzen duten pertsonen arabera. Nahiz eta, batzuetan, urtaroaren araberakoa ere izan, neguak eta bere mututasunak edo udaberriak eta bere gorentasunak tertuliaren erritmoa aldatu ahal dute eta. Irakurketa klub anitzak daude: eleberri historikoak lantzen dituztenak, poesia liburuak, literatura feminista, komikiak, umeen taldeak...irakurle bezainbeste klub daude gaurkoan.
Toti Martinez de Lezearekin hizketan
Eleberri historikoaz hitz egingo dugu, baina batez ere mitologiaz, Toti Martinez de Lezearekin. Eta, bide batez, literaturaren munduarekin zerikusia duten beste gai batzuk aipatuko ditugu ere bai. Totiren etxean nago, urtero egiten diodan bisitan. Hemen, bere bulegoan, idazleak duen idazteko txoko magikoan. Elkarrizketa zati batean euskaraz egiten da, beste batean gaztelaniaz, eta gero itzultzeaz arduratzen naiz.
Gauzak
Georges Perec idazleak bere lehenengo liburua argitaratu zuen 1965. urtean: Gauzak 60etako istorio bat (Igela argitaletxea, Itziar Diez de Ultzurrunek itzulita). Bertan Jerome eta Sylviek osatutako bikotea da protagonista. Burges txikien familietan haziak, luxuarekin amets egiten dute, nahi adina gustuko gauzez betetzeko etxea. Errealitatea, ordea, oso bestelakoa da. Inkesta-egileak dira eta 30 metro koadroko etxe batean bizi dira. Haien bizi estiloa kontatzen zaigu narrazioan: lanaren gorabeherak, ohiturak, zaletasunak, lagunekiko harremanak... Liburuak, irakurtzen dugun bitartean, gure bizi estiloaz eta guk geuk gauzekin dugun harremanaz hausnartzeko parada ematen digu.
HEZKUNTZA ETA LITERATURA UZTARTZEN DIREN MOMENTUAK
Nire aurreko bi zutabeetan, Txikia…ala txikientzat eta Hitzak falta direnean: istorioak lagun, haur literaturaren balioaz eta istorioek emozioekin konektatzeko duten gaitasunaz aritu naiz. Gaur, bi ideia horietatik abiatuta, beste leku batera eraman nahiko zintuzket: hezkuntzak eta literaturak bat egiten duten espazio horretara.
Lehen Hezkuntzako lehenengo mailetan lan egiten dugunok oso gertutik bizi dugu irakurketaren hasiera. Haur bat lehen aldiz hitz bat osorik irakurtzen ikustea ez da ahazten erraza.
Labetik atera berriak
“Labetik atera berriak” saileko bigarren alea hemen da.
Oraingoan, Olatz Mitxelenak hartu du hitza, Etxe arrotz hau liburuaz hitz egiteko. Hamar ipuinez osatutako liburua da: gertuko egoeretatik abiatzen dena, egunerokoaren azal azpian dauden kontraesanak, arrakalak eta galderak agerian uzteko.
Zer gertatzen da etxea arrotz bihurtzen denean?
Minutu batean, egileak berak kontatuko digu liburuaren funtsa. Labur, zuzen eta bero-bero.