Maitasuna, izotzezko arrakalen artean
Ez dut uste inoiz baimendu diodanik neure buruari artikulu bat hasteko neure liburu baten aipamena egitea, baina pudorea alde batera utzi eta zabarkeria hori barkatzeko eskatuko dizuet, sinboloei buruz hitz egin nahiko nukeelako eta ez zaidalako adibide argigarriagorik okurritzen sinboloen esanahi unibertsala adierazteko eta sinboloak erabiltzeko orduan idazlearen inkontzienteak duen eragina ilustratzeko.
Virginia Woolf Euskal Herrian
Virginia Woolf Ingalaterrako goi-klasearen alaba zen, garai hartako inperio zabalenaren hizkuntza egiten zuen. Baina andrea zen. Idazlea izanik ikusi zuen lanerako dirua behar zela, dirua eta gela bat norberarena. Inguruko gizon intelektualek ez zuten idazteko arazorik: lekua zuten eta oinordetzan jasotako dirua eta ondasunak. Andreek, ostera, lekua irabazi behar zuten, eta goi-klasekoak izan arren, gizonek baino oinordetza txikiagoa jasotzen zuten, eta emakumeen lanek ere ordain urriagoa zuten. Ondo ordaindutako lanpostuak debekatuta zituzten. Gizonek, gainera, bazuten non idatzi, gela bat bakarrik edo lagunekin egoteko, gela bat irakurtzeko, musika entzuteko, beste ezein ardura barik. Aldea ikusi eta hartaz idatzi zuen Woolfek. Inperioaren hizkuntza ikasian idatzi eta irakurtzen zuen. Berea goi-mailakoen ingelesa zen. Urtean 500 libera utzi zizkion oinordetzan izeko batek. Pribilegioetatik idatzi zuen.
«Rebista ulertzen dugu artea erakusteko beste espazio baten moduan».
Elena Olave eta Jone Erzillarekin elkartu gara Bilbon Isla #1 Love aldizkariari buruz hitz egiteko. Uda aurretik aurkeztu zuten lehen zenbakia, eta elkarrizketa hau egiteko unean bigarrena izango dena ari dira prestatzen. Proiektuaren bultzatzaileek belaunaldi bereko hainbat artista saretu dituzte aldizkariaren edukiak osatzeko, eta Maria Gascon-i eman diote aldizkariaren estetika -eta harekin bat eginez datorren oparia- diseinatzeko ardura. Bere argazkiekin batera, Irantzu Yaldebere, Adrian Campos eta Maider Gonzalorenak datoz.
Aldizkariak funtsean artearentzako erakusleihoak berrasmatu eta zabaldu nahi dituen arren, ez da arteaz bakarrik ari, edo ez modu hertsian: osatu gabe geratu ohi zaizkien arteari buruzko elkarrizketak jarraitu nahi izan dituzte bertan, eta kritikaren ikuspegia zabaldu kronikaren hibridatzean. Artea eta beste diziplina batzuen arteko zubiak zabaltzen ditu Islak; haien artean, literatura.
Aldizkariaren aurkezpenei buruz solasean aritu gara lehenik: Anti- liburu-dendan eta Iruñeko Matalaz espazioan Egun Motelak eta Plazeratu kolektiboekin egin dituzte udaberrian. Elena Olave eta Jone Erzilla bultzatzaileek sortu dute zerotik proiektuari dagokion guztia, eta beren gain hartu dute zabalkundea ere: Anti- bera, Karrikiri, Katakrak, Kaxilda... Lan karga horrek suposatzen duen erronkaz eta irakaspenaz mintzo dira etengabe, pasio handiz. Ez da ohikoa paperean euskara hutsezko aldizkari berriak sortzea, are gutxiago estetika zaindu batekin, eta dagoeneko bigarren zenbakiak berrikuntzak izango dituela aurreratu dute.
«Idatzi nahi duzun moduan idazteko gai izatea, hori da idazle batentzat lorpenik handiena»
Nafarroako Gobernuko itzultzaile bezala erretiroa hartu duenetik, idazteko gogoa apur bat baretu eta irakurzaletasuna suspertu egin zaiola kontatu digunean ez gara harritu. Umetan irakurle apasionatua zen; eta gaztetan irakurle suhartua bilakatu zen, baina beti izan da oso irakurle diziplinatua. Julio Cortazar eta Jose Saramago moduko idazleen itzultzaile izateaz gain, Jon Alonso (Iruñea, 1958) idazle profesionala izan da 37 urte zituenetik, eta denbora guzti horretan, oso profesionaltasun handiko idazlea dela frogatu du, bereziki, euskal literaturan tradizio urriena duen generoan: nobelagintzan. Nobeletan beharrezkoa den ingenieritza lanetan trebetasuna erakutsi du, irakurleen interesa mantentzeko gaitasuna, eta euskal gizartea bere injustizia eta ustelkeri guztiekin errebelatzeko zorroztasuna. Humanista guztiek bezala, misantropoaren zorroztasunarekin behatzen du errealitatea, eta gizatasunez epaitzen humanitatea. Bere liburuetan halako espiritu errebelde bat toopatuko beti irakurlea, amore ematearen tentazioari umorez erantzuten diona, eta zinismoari, esperantzaz.
Sagarrondo bat loratu zen
Euskal Idazleen Elkarteak bigarrengoz antolatu du Mentoretza literarioa, oraingoan Gipuzkoako Foru Aldundiaren laguntzarekin. Donostiako udal liburutegi nagusian eman dute horren berri eta bertan gertatu da miraria. Bertaratu garen guztiak izan gara lekuko. Jakinmina duzuenontzat, nola izan den kontatuko dizuet.
Literatura jokoa denean
Ikusteko, gozatzeko eta partekatzeko sortu dugu Zipriztinak bideo sorta, eta batez ere, idazleen lana ezagutarazteko.
Ikusi bideo guztiakhemen
IDAZKETA SOMATIKOTIK HARAGO
Ziurrenez, noizbait “eztarrian korapilo bat dut” esaldia entzun edo esan izan duzue, kezkatzen zintuzten egoera edo emozioren bat hitzez adieraztea lortzen ez zenutenean. Eta, modu berean, “burua galdu” edo “barruak nahasi” bezalakoak ere seguru erabili dituzuela, eta horrela, gorputzaren zatiren bat eta horrekin lotzen den emozioa oinarritzat duten esamoldeen zerrenda luzea egin genezake.
GERTRUDEN DANTZA
“Idazle izugarri txarra”. Horrela definitzen du Gertrude Stein Paris no se acaba nunca nobelako narratzaileak, 51. txatalean, Enrique Vila Matasek 2003an argitaratutako liburuan. Ondoren, modu argigarrian zehazten du bere iritzia “Gertrude Stein, hizkuntzaren gehiegizko sinplifikazio baten bidez ingelesa purifikatzen eta kolpe estetikoak miresten saiatu zen estatubatuar erbesteratua, idazle txarra izan zen, nahiz eta eragin interesgarria izan zuen Hemingway gaztearengan”
Kuir meza Durangoko Azokan
Egun batzuk besterik ez dira igaro Durangoko Azokaren 60. edizioa akabatu zela, oraindik ere bertan gertatutako guztia prozesatzen gabiltza. Urtetik urtera gero eta zabalagoa den egitarauari heltzea ez da erraza suertatzen, eta solas egin dezakegu bertze batean gure kulturaren erakusleiho eta elkargune handiena den horren tamaina desproportzioaren mugan ez ote dagoen, ez ote garen eredu kontsumistaren amildegira gehiegi hurbiltzen, nobedadeen amuak bultzatuta. Baina hori bertze batean izango da.