Batzuetan ez dakigu zer sentitzen dugun. Are gutxiago nola azaldu.

Haurrek askotan gorputzarekin adierazten dute oraindik hitzez esaten ez dakitena: negarraren, amorruaren, ezinegonaren edo bat-batean agertzen diren galderen bidez. Helduok hori hobeto ezkutatzen ikasi dugu. Esaldi soiletan edo isiltasunean gordetzen dugu.

Horregatik dira oraindik hain beharrezkoak istorioak. Izan ere, batzuetan, ipuin, nobela edo pertsonaia batek hitzak jartzen laguntzen digu guk korapilo bat besterik ez genuen tokian.

Idazten dugunok leku beretik abiatzen gara: ia inoiz ez gara hutsetik hasten. Bizi izan dugunetik, gogoratzen dugunetik, galdu dugunetik idazten dugu. Fikziorik irudimentsuenak ere egia emozional bat gorde ohi du barruan, nire ustez.

Oroimena ez da beti oroitzapen zehatz gisa itzultzen. Batzuetan gertakari, pertsonaia, galdera edo giro moduan agertzen da. Izena aldatzen du, lekuz mugitzen da, baina bere egia mantentzen du. Ez dugu beti gure bizitzari buruz idazten, baina gehienetan gure izaeraren zati txiki bati buruz idazten dugu.

Beti pentsatu dut literaturak entretenitu, hunkitu edo bidaiarazi egiten gaituela. Urteekin ulertu dut beste zerbait ere egin dezakeela: laguntzea. Eta hori, izaki sozialak garen heinean, ez da gutxi.

Nire lehen ipuin argitaratua, hain zuzen ere, behar horretatik jaio zen: nire bost urteko alabari dolu prozesu batean laguntzeko beharretik. Galdutakoaz hitz egiteko modu bat behar genuen. Oroitzapenaz. Maite dugun norbait jada hemen ez dagoenean gelditzen den hutsuneaz. Eta literaturan horretarako zubi bat topatu nuen.

Askotan ez dakigu min ematen digunari buruz zuzenean hitz egiten. Batzuetan emozio hori inguratu egin behar dugu. Istorio baten bidez bertara sartu. Pertsonaia baten begietatik begiratu. Izena jarri, guztiz azaldu gabe bada ere. Haurrekin gertatzen da hori. Baina helduekin ere bai.

Zenbat aldiz aurkitu dugu gurea den zerbait liburu batean? Zauri bat. Garai zail bat. Aspaldiko beldur bat. Irakurri eta, bat-batean, sentitzen dugu beste norbait handik pasatu dela lehenago ere. Beste pertsona batek ere sentitu duela guk azaldu ezinezkotzat jotzen genuen hori. Eta antzemate horretan gizaki egiten gaituen zerbait badago: bakarrik sentitzeari uzten diogu une batez.

Agian horregatik idazten dut idazten dudan bezala. Beti bilatzen dut entretenimenduaz haratago doan zerbait. Liburua ixtean geratzen den emozioa interesatzen zait. Gure barnean zerbait mugitzen duena. Kontsolatzen duena. Norbera pixka bat hobeto ulertzen laguntzen duena.

Niretzat, idaztea beti izan da babesleku bat. Kanpoko erritmoak gehiegi estutzen duenean itzuli ahal naizen lekua. Bizitzak desordenatzen duena barrutik antolatzeko modu bat.

Ez dut uste literaturak leziorik eman behar duenik. Baina argi daukat gu geu garena ulertzen laguntzeko ezinbesteko tresna dela. Batzuetan, barre eginaraziz. Beste batzuetan, negar egiteko tartea utziz. Edo, besterik gabe, sentitzea bizirik egotearen parte dela gogoraraziz.

Emozioek gizaki egiten gaituzte. Literaturak, askotan, lagundu egiten digu emozio horiek bizitzen. Ez ditu zauri guztiak sendatuko. Ez ditu dolu guztiak konponduko. Ezta galdera guztiak erantzungo ere.

Baina sarritan erabakigarria den zerbait egiten du: lehen hitza jartzen du ordura arte isiltasuna baino ez zegoen tokian.