Euskal Literatura eta Komunitatea: Idazleen eta Poeten Elkarguneak
Nadorren ospatu ziren uztailaren 9tik 12ra Tamazight hizkuntzaren lehen jardunaldiak. Ainara Maya idazleak parte hartu zuen ekitaldian, eta haren ponentzia dakargu, bere bi poemekin batera edertua.
4. eguna: 2026ko uztailak 12, 11:30 – 13:00
Amazigh sorkuntzaren bideak: Ainara Maya Urroz
Milesker gonbidapenagatik, ohore bat da hemen egotea eta zuekin ikastea.
Irunen sortua naiz, bi estaturen arteko hiri batean, baina Hego Euskal Herrian. Beti bizi izan naiz hiru hizkuntzekin Irunen, baina nire ama-hizkuntza (eta aita-hizkuntza) euskara da.
Euskal filologia ikasi nuen eta itzultzaile eta irakasle gisa lan egin dut. Orain euskara-irakaslea naiz eta nire denbora librean idazten dut. Nire lehen liburua 2012an argitaratu nuen. 2020an, gazteentzako nire lehen eleberria argitaratu nuen. Euskal Idazleen Elkarteko kidea naiz, eta orain elkarte horretako zuzendaritza-taldeko kidea naiz.
Euskal Idazleen Elkartea (EIE) 1982an sortu zen idazleen eskubideak defendatzeko eta euskal literatura sustatzeko. Gaur egun, 400 kide baino gehiago biltzen ditu: poetak, eleberrigileak, itzultzaileak, etab. Guretzat, literatura funtsezko tresna da komunitate bat eraikitzeko. Elkarteak idazleen bisitak antolatzen ditu eskoletan, irakurleekin topaketak eta idazketa-tailerrak, baina baita ere euskal idazleentzako eta hizkuntza gutxituetako idazleentzako sormen-egonaldi bat antolatzen du. Hona hemen esteka.
Hatsaren Poesia liburu kolektiboaren editorea ere banaiz. Proiektu hau Hatsa elkarteak urtero argitaratzen duen poesia-liburu kolektiboa da. Ehunka ahotsen topagunea da: idazle gazteak, beteranoak, Euskal Herriko edo diasporako poetak. Aurtengo edizioak 127 poeta biltzen ditu. Liburutik haratago, proiektuak poesia-tailerrak eta irakurketa publikoak proposatzen ditu urte osoan zehar, poesiaren bidez gizarte-loturak sortzeko. 2026ko liburu kolektiboan, poeta saharar bat ere badago, bere poema euskarara itzulita, eta zure poema bat ere itzuli dezakegu datorren urtean argitaratzeko (hatsarenpoesia@gmail.com).
Itzulpenen bidez, idazle euskaldunen eta amazigen arteko lankidetzak egin daitezke, adibidez: idazleen euskaldunen eta amazigen antologia bat, edo Sarrionandiaren Moroak gara laino artean liburua amazigerara itzultzea (Euskadi Literatura Saria, 2011), edo hasiera batean, interesgarrienak diren zatiak itzul daitezke.
Iñaki Lopez de Luzuriaga filologoa, itzultzailea, historialaria eta euskal Wikipediako kolaboratzaile aktiboa da. Duela gutxi, 2025ean, Euskal Herriko historiari buruzko liburu bat argitaratu du. Hitzaldi honetan azaldu du Sarrionandiaren liburuak, 600 orrialde baino gehiagokoak, ez duela soilik amazighen historia kontatzen, baizik eta euskaldunena ere, XIX. eta XX. mendeetan zehar.
Badira argitaletxe batzuk, baina baita kultura-elkarte asko ere, hala nola HATSA, literatura-liburuak argitaratzen dituztenak. Zorionez, erakunde publikoak daude, hala nola Eusko Jaurlaritza eta EEP (Hizkuntza Publikoaren Erakundea), liburu horiek argitaratzen dituzten kultura-elkarteentzako dirua ematen dutenak.
TAMAZIGH
Zokoan izan naiz
emakumerik ez eta gizonak begira
tabernetan solasean
eta saltzen.
Zokoan izan naiz
emakumea ni eta emakumeekin ezin
harremanetan sartu
gutxiago gizonekin.
Zokoraturik sentitu naiz
baina tamazighen artean
asko ikasi dut
eta hunkitu naiz.
Ala (Jainkoa) – lurra – erregea
vs
Lurra – hizkuntza – gizakia
«Azken batean etorkinak
dagokienaren bila datoz Europara;
europarrok lapurtu dieguna Afrikan,
berreskuratzera,
besterik ez»
erran digu taxista berebereak (amazigak)
aireportura bidean.
Dagokiena berreskuratutakoan
joango omen dira euren etxera
joankinak.
Hori da gizatasuna:
norbera bere lurrean errege izatea,
hizkuntzaren jabe,
euren duintasuna berreskuratuta.
Ainara Maya Urroz